دریپر و بابلر
قطره چکان آبیاری قطره ای ، که به آن دریپر نیز گفته می شود، یک وسیله کوچک است که در سیستم آبیاری قطره ای برای تنظیم و کنترل جریان آب به گیاهان استفاده می شود. این وسیله به لوله های آبیاری متصل شده و آب را به صورت قطره ای و با دبی مشخص به پای گیاه می رساند.
وظایف اصلی قطره چکان ها
- کاهش فشار آب: قطره چکان ها با ایجاد مقاومت در مسیر جریان آب، فشار را کاهش داده و آب را به صورت قطره ای خارج می کنند.
- تنظیم دبی آب: هر قطره چکان دارای دبی مشخصی است که میزان آب خروجی در واحد زمان را تعیین می کند. این ویژگی امکان آبیاری دقیق و متناسب با نیاز هر گیاه را فراهم می کند.
- جلوگیری از گرفتگی: برخی از قطره چکان ها دارای مکانیزم های خودشوینده هستند که از رسوب ذرات معلق و گرفتگی جلوگیری می کنند.
- توزیع یکنواخت آب: قطره چکان ها با توزیع یکنواخت آب در سطح خاک، از ایجاد رواناب و هدر رفت آب جلوگیری می کنند.
انواع قطره چکان ها
- قطره چکان های جبران کننده فشار (PC): این نوع قطره چکان ها دبی ثابتی را در محدوده وسیعی از فشار آب حفظ می کنند و برای زمین های ناهموار و طولانی مناسب هستند.
- قطره چکان های نرمال: این نوع قطره چکان ها دبی متغیری دارند و با افزایش فشار آب، دبی آنها نیز افزایش می یابد.
- قطره چکان های تنظیم شونده: این نوع قطره چکان ها زمانی کاربرد دارد که می خواهیم میزان آب آبیاری برای یک گیاه را تغییر بدهیم یا اینکه در بین گیاهان کشت شده یک گیاه نیاز آبی بیشتری دارد با استفاده از این قطره چکان ها می توانیم میزان آبیاری برای آن را افزایش دهیم
- قطره چکان های داخل خطی: این نوع قطره چکان ها در داخل لوله های آبیاری تعبیه شده اند و برای آبیاری گیاهان ردیفی مناسب هستند.
- قطره چکان های رو خطی: این نوع قطره چکان ها به صورت جداگانه بر روی لوله های آبیاری نصب می شوند و برای آبیاری درختان و گیاهان پراکنده مناسب هستند.
- بابلرها : که در واقع نازلهایی با دبی بسیار بالا هستند و معمولا در کشتهای خاص و باغاتی با درختان کهنسال مورد استفاده قرار می گیرند . به دلیل دبی بالای این نازلها ، معمولا روی پایه مخصوص نصب می شوند.
مزایای استفاده از قطره چکان ها
- صرفه جویی در مصرف آب
- افزایش راندمان آبیاری
- کاهش رشد علف های هرز
- کاهش فرسایش خاک
- امکان آبیاری دقیق و متناسب با نیاز هر گیاه
- امکان استفاده از کودهای محلول در آب
نفوذ آب در خاک از طریق قطرهچکان، فرآیندی پیچیده است که تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله نوع خاک، سرعت جریان آب، و ساختار قطرهچکان قرار دارد. در ادامه به توضیح نحوه این فرآیند میپردازیم.
خروج آب از قطرهچکان:
- قطرهچکانها با کاهش فشار آب که در اثر مجرای مارپیچ داخل قطره چکانها و یا دیافراگم داخل آن می باشد، آن را به صورت قطرات کوچک و پیوسته به سطح خاک میرسانند.
- سرعت خروج آب از قطرهچکان، که به آن دبی گفته میشود، نقش مهمی در نحوه نفوذ آب در خاک دارد.
نفوذ عمودی آب:
- پس از رسیدن آب به سطح خاک، نیروی جاذبه باعث نفوذ عمودی آن به داخل خاک میشود.
- سرعت نفوذ عمودی آب، به میزان خلل و فرج و بافت خاک بستگی دارد. خاکهای شنی به دلیل خلل و فرج بیشتر، آب را سریعتر از خاکهای رسی جذب میکنند.
پخش جانبی آب:
- علاوه بر نفوذ عمودی، آب به صورت جانبی نیز در خاک پخش میشود.
- میزان پخش جانبی آب، به عواملی مانند نوع خاک، میزان رطوبت خاک، و سرعت جریان آب بستگی دارد.
- نیروی مویینگی هم در پخش جانبی آب نقش دارد.
تشکیل منطقه خیس شده:
- با ادامه آبیاری، منطقهای خیس شده در اطراف قطرهچکان تشکیل میشود.
- شکل و اندازه این منطقه، به عوامل ذکر شده در بالا بستگی دارد.
- در خاک های سبک پخش جانبی آب کمتر از خاک های سنگین است.
